اداره کل دیپلماسی عمومی و اطلاع رسانی سازمان انرژی اتمی ایران
شنبه ۱۵ آذر ۱۳۹۹

پايان تحريم داوطلبانه تسليحاتي
 
- سياست

پايان تحريم داوطلبانه تسليحاتي

ظريف جان كري با رسيدن 18 اكتبر 2020 يكي از موانع استراتژيك ايران در برجام رسما تمام شد.

به گزارش مشرق، ساعت 3:30 بامداد 27 مهرماه به وقت تهران يا همان ساعت صفر 18 اكتبر، با پايان يافتن اولين بند غروب برجام، يكي از بخش هاي قطعنامه 2231 سازمان ملل (همان قطعنامه تاييدكننده برجام) عملياتي شده و تحريم هاي تسليحاتي سازمان ملل عليه ايران ذيل قطعنامه هاي ملغي شده، براي هميشه پايان مي يافتند. مطابق بندهاي 5 و 6 ضميمه ب قطعنامه 2231 شوراي امنيت(1)، رفع محدوديت هاي تسليحاتي و منع تردد برخي افراد نظامي و هسته اي به پنج سال پس از تاريخ توافق برجام موكول شده بود و از اينرو هرگونه تجارت سلاح هاي ذكرشده در قطعنامه هاي قبلي سازمان ملل، مطابق متن برجام و قطعنامه شوراي امنيت ممنوع و در مواردي بايد با اطلاع شوراي امنيت انجام و مجوزهاي لازم اخذ مي شد؛ مساله اي كه اكنون با فرارسيدن اين بند غروب، مرتفع شده و اكنون ديگر حتي نيازي به كسب مجوز شوراي امنيت براي خريد سلاح يا فروش آن از سوي ايران وجود ندارد.

بيشتر بخوانيد: فواد ايزدي: دولت داوطلبانه تحريم هاي تسليحاتي 5ساله را پذيرفته بود اين اتفاق البته درحالي رخ مي دهد كه طي چندماه اخير فضاي شوراي امنيت سازمان ملل تحت الشعاع زياده خواهي ايالات متحده قرار داشت و كاخ سفيد چندي پيش در يك اقدام غيرقانوني ابتدا خواهان تصويب يك قطعنامه براي تمديد تحريم هاي تسليحاتي ايران شد و سپس با تقديم اطلاعيه اي به سازمان ملل خواهان فعال سازي مكانيسم ماشه در قطعنامه 2231 شده بود.



در آن زمان اقدام عجيب آمريكا كه به جز دومنيكن، با مخالفت قاطع ديگر اعضاي شوراي امنيت همراه شد و حتي پس از آنكه آمريكا اعلام كرد 6 قطعنامه قبلي ملغي شده به واسطه 2231، از نظر كاخ سفيد احيا شده اند، ترتيبات قانوني شوراي امنيت هيچ تغييري نكرد و عملا با قرار ندادن درخواست آمريكا در دستوركار شوراي امنيت فعال سازي مكانيسم ماشه به كلي كنار گذاشته شد. در اين ميان البته آمريكا با اعمال تحريم هاي جديدي تلاش كرد مسير قبلي خود در فشار حداكثري بر ايران را ادامه دهد، اما به سبب اينكه هرآنچه از تحريم كه ممكن بوده، طي 5/2 سال گذشته يعني از ارديبهشت 97 تاكنون بر ايران اعمال شده است، تحريم هاي جديد صرفا تحريم هاي تكراري و بي اثري بود كه صرفا جنبه تبليغاتي داشت و البته باعث دور شدن هرچه بيشتر دو كشور از آرامش و كاهش تشنجات بود.

نكته قابل توجه در اين زمينه كه البته در سال هاي گذشته مورد انتقاد جدي بسياري از كارشناسان هم بوده، اين است كه تيم مذاكره كننده ايراني اين تحريم هاي 5 ساله را در جريان مذاكرات، برخلاف نظر روسيه و چين به صورت داوطلبانه پذيرفته است و اگر آن روز اين اقدام داوطلبانه انجام نمي شد، اساسا چالشي به نام مكانيسم ماشه در تابستان 2020 هم اتفاق نمي افتاد.

در اين خصوص ماريا زاخارووا، سخنگوي وزارت خارجه روسيه هفته گذشته دوباره متذكر شد: «همان گونه كه مي دانيد، شوراي امنيت سازمان ملل در سال 2015، تحريم تسليحاتي را شامل حال ايران نكرد و تهران داوطلبانه برخي محدوديت ها را پذيرفت. اين اقدام، براي به نتيجه رسيدن زودتر گفت وگوها بر سر برنامه جامع اقدام مشترك براي سازش بر سر برنامه هسته اي ايران انجام گرفت. همه طرفين برجام هم از همان ابتدا مي دانستند كه اين محدوديت ها ربطي به توافق ندارد.»

مواجهه ديگر اعضاي برجام

مساله رفع تحريم هاي تسليحاتي در ميان ديگر اعضاي دائم شوراي امنيت سازمان ملل متحد كه همان اعضاي برجام هستند به اضافه آلمان، هرچند تابع چارچوب واحدي در بازه زماني كنوني است، اما حتما به خاطر تفاوت هاي بنياديني كه نسبت به يكديگر دارند با تفاوت هايي همراه خواهد بود. پنج كشور فعلا همگي متفق هستند كه تحريم هاي تسليحاتي سازمان ملل عليه ايران مرتفع خواهد شد، اما برخلاف روسيه و چين كه مايل به تداوم همكاري ها به ويژه همكاري هاي منطقه اي با ايران هستند (و برخي خبرها از نهايي شدن توافقات دوجانبه با اين كشورها براي تجارت برخي تسليحات خبر مي دهد)، سه كشور اروپايي در صورت رها شدن از قيدهاي فعلي كه از يك سو مفاد برجام و ازسوي ديگر مواجهه با دونالد ترامپ در آستانه انتخابات آمريكاست، اساسا علاقه اي به فعاليت هاي آزاد ايران در اين خصوص ندارند؛ چنانكه جوزف بورل، هماهنگ كننده سياست خارجي اتحاديه اروپا هفته گذشته باوجود تاكيد بر رفع تحريم هاي تسليحاتي ايران گفت: «اروپا همچنان تحريم تسليحاتي يكجانبه خود (اتحاديه اروپا) عليه ايران را حفظ خواهد كرد.»

ناگفته نماند روسيه و چين هم احتمالا تا انتخابات آمريكا و مشخص شدن نتيجه آن، به اصطلاح دست به عصا حركت خواهند كرد و احتمالا اگر توافق هم با ايران صورت گرفته باشد، اعلام يا انجام آن را به بعد از سوم نوامبر موكول مي كنند. اين موضوع البته دركنار خبر غيررسمي و تاييدنشده اي است كه روزهاي اخير در برخي رسانه ها درباره توافق تهران و روسيه درخصوص تجارت برخي تسليحات منتشر شده است؛ خبري كه هرچند نه تاييد شده و نه جزئياتي از آن بيرون آماده، اما قريب الوقوع بودن آن محتمل است، چراكه هم كاظم جلالي سفير ايران در روسيه روز پنجشنبه انجام برخي مذاكرات في مابين را تاييد كرده بود و هم ابوالفضل عمويي سخنگوي كميسيون امنيت ملي پيش تر خبر مذاكرات تسليحاتي را داده بود.

ببينيد: فيلم/ واكنش قاليباف به اتمام تحريم تسليحاتي ايران در اين خصوص برخي خبرها از مذاكرات براي خريد برخي هواپيماها و جنگنده هاي روسي خبر مي دهند و برخي ديگر از توافق براي انتقال سيستم دفاعي S400 روسي به ايران حكايت دارند. ناگفته نماند برخلاف اين حجم از خبررساني ها در روزهاي اخير، برخي روايت ها مبتني بر وجود مشتريان خارجي براي سيستم هاي دفاعي ايران هستند و مي گويند كه هم برخي كشورهاي منطقه و هم برخي كشورهاي ديگر تمايل به خريد تسليحاتي دفاعي از ايران دارند.

نكته آخر در اين زمينه اما واكنش احتمالي ايالاتمتحده است. باوجود اينكه تب انتخابات در آمريكا بالا گرفته است، اما هستند تحليلگراني كه مي گويند كاخ سفيد براي به هم زدن بازي انتخابات به دنبال ايجاد يك خبر حاشيه اي است و از اين رو تلاش مي كند درصورت امكان حتي به صورت محدود تنش ها با ايران را افزايش دهد. همين كارشناسان البته همزمان اين را هم مي گويند كه آمريكا با نزديك شدن به انتخابات بيشتر از هر زمان ديگر با محدوديت مواجه است و حتي اگر بخواهد اقدامي هم انجام دهد، نهايتا به برخي اقدامات تبليغي و رسانه اي اكتفا خواهد كرد.

پي نوشت:

(1) بندهاي 5 و 6 ضميمه B قطعنامه 2231 (بيانيه مستقل)

5- همه كشورها مي توانند و اجازه دارند درصورت تصويب شوراي امنيت براي تهيه، فروش و انتقال مستقيم يا غيرمستقيم تانك هاي جنگي، خودروهاي زرهي، سامانه توپخانه اي كاليبر بالا، هواپيماهاي جنگي، هليكوپتر، ناو جنگي و سامانه موشكي را مطابق آنچه در تسليحات متعارف سازمان ملل تشريح شده ازطريق خاك كشورهايشان، اتباع شان يا با استفاده از كشتي و هواپيما براي ايران و استفاده در ايران اقدام كنند.
اين پاراگراف تا پنج سال بعد از اولين روز اجراي برجام كاربرد دارد.

6- همه كشورها بايد:

A) تدابير لازم را، مگر آنكه شواري امنيت پيش تر تصميمي غير از اين و به صورت موردي اتخاذ كرده باشد، براي ممانعت از تدارك، فروش يا انتقال تسليحات يا مواد مرتبط با آن از ايران به وسيله اتباع ايراني يا كشتي ها و هواپيماهايي كه با پرچم ايران تردد مي كنند، چه مبدا آنها خاك ايران باشد يا نباشد، تا پنج سال پس از روز تصويب برنامه جامع اقدام مشترك يا روزي كه آژانس بين المللي انرژي اتمي در گزارشي نتيجه گيري گسترده تر را تاييد كند، هركدام زودتر فرارسد، اتخاذ كند.

منبع: روزنامه فرهيختگان
منبع خبر:
مشرق
   تاریخ: ۱۰:۰۸ - ۲۷/۰۷/۱۳۹۹   بازدید: ۸